|
GÜBRE NEDİR:
* içerisinde bir veya birkaç besin maddesini bir arada bulunduran bileşiklere gübre denir.
GÜBRELEME NEDİR:
* Gübrelerin toprağa veya doğrudan doğruya bitkiye verilmesine gübreleme denir.
* Gübreler yapılarına göre işletme ve ticari gübre olmak üzere iki gruba ayrılır.
İŞLETME GÜBRELERi
(Tavsiye edilir)
a-Çiftlik gübresi
b-Kompost
c-Şerbet
A.ÇiFTLiK GÜBRESi:
Çiftlik gübresi toprağın bozulan tekstürünü (yapısını) düzeltmek amacıyla koyun,keçi gübrelerinin havasız ortamda 2-3'ye fermente olmasıyla elde edilir.* Toprak özelliklerini %J 00 düzenler ve 3-5 yıllık besin maddesi ihtiyacını karşılar. Çiftlik Gübresinin Faydaları;
1. Toprağın tekstürünü düzenler.(Y APISI) 2. Toprağın rengini gittikçe koyulaştırdığından, toprağın ısınma kabiliyetini arttırır.
3. Toprağın gevşek, kabarık bir bünyeye sahip olmasını sağlar.
4. Toprağa karbondioksit kazandırır.
5. Toprağın su tutma kabiliyetini arttırır.
6. Toprağın havalanmasını temin eder. Bu suretle toprakta parçalanmayı ve bakteri
faaliyetini çoğaltır.
Çiftlik Gübresi Hayvan Cinslerine Göre;
Koyun, Sığır, Beygir, Tavuk, Güvercin vs. gibi isimler alır. B. KOMPOST
* Çeşitli bitkisel artıklar, dökülmüş yapraklar, otlar, mutfak artıkları gibi materyallerin bir yerde yığılarak çürütülmesinden meydana gelen gübredir ..
KOMPOSTÜN YAPILIŞI
- Toplanan bu organik materyali sert bir zemin üstünde;
- 25-30 cm kalınlığında kürekle yay.
- Üzerine bir tabaka kireç serp.
- Tekrar, kirecin üstüne 20-30 cm kalınlığında artık ser.
- Kalınlığı 100-150 cm oluncaya kadar bu işlemi sürdür.
- Yığın tamamlandıktan sonra üst ve yan yüzeylerini toprakla kapat.
* Kullanılan organik atıkların durumuna göre kompostun oluşumu için geçen süre 6 aydan
24 aya kadar uzar.
- Belli aralıklarla kontrol edilen kompost oluşumunu tamamladıktan sonra;
- Elekten geçir.
- Çıkan kompostu stokla.
Saksı çiçekçiliğinde harçlarda (Toprak karışımlarında) kullan.
ŞERBETİN KULLANIMI ŞERBET:
* Gübrelikte yığılı bulunan hayvan gübrelerinin yağmur suları ile yıkanması sonucu meydana gelen sıvı maddeye "ŞERBET" denir. Besin maddesi fazladır, fakat asitlidir.
- Şekil-1'de olduğu gibi oluşan şerbeti;
- Plastik variliere kova yardımı ile doldur ve stokla
- Plastik varil, kova" ölçek (200 cl), şerbet uygulama yerinde bulundur.
- Plastik varile şerbeti ( kullanım miktarına göre) yarım doldur.
- Şerbet miktarı kadar su ilave et. ( şerbetin asit miktarı yüksektir.)
Plastik kovayı şerbetle doldur.
- Sol eline kovayıı sağ eline ölçeği aL.
- Ölçeği şerbetle doldur.
- Bitkilerin dip kısmına ( Toprağa) uygula
- Saksı çiçekleri ve süs bitkilerinin yaprağına değmemesine dikkat et.
- Küçük bitkilerde 1 ölçek, büyük bitkilerde daha fazla uygula.
- Gübre şerbeti asidik (PH+) ortamları seven bitkiler dışında kullanılmalıdır.
ÇİFTLiK GÜBRESiNiN PARSELLERE NAKLİ
* Gübreleme yapılacak parsellere veya tavalara; - Kürekle el arabasını doldur ve öbek öbek yığ.
* Taşıma işi bittikten sonra;
- Gübreyi kürek, bel veya tırmıkla eşit miktarlarda toprağın üstüne yay.
- Belle işleyerek toprakla karışımını sağla.
* Açıkta bekleyen çiftlik gübresi kuvvetini kaybeder.
ÇİFTLİK GÜBRESİNİN TOPRAKLA KARIŞIMI
- Çiftlik gübresi kullanılırken aşağıdaki hususlara dikkat et; * Kullanılacak gübre iyice yanmış olmalı.
* Gübreleme ekim ve dikimden 1-2 ay evvelolmalı.
- Ortalama olarak dönüme 3-4 ton gübre hesapla.
* Süs bitkileri diğer bitkilere nazaran, topraktan daha fazla gıda almaktadırlar. * Gübreninverilme mevsimi Ilkbahar ve Sonbahardır.
SUNİ GÜBRELER :
Özel durumlar dışında kullanılmamalıdır.
* Bileşiminde azot, fosfor, potasyum, gibi bitki besin maddelerinden birini veya birkaçını birarada bulunduran ve ticaret amacı ile pazarlanan gübrelere (suni) veya kimyevi çeşidine göre;
1. Azotlu gübreler
2. Fosforlu gübreler
3. Potasyumlu gÜbreler-
4. Kompoze gübreler
1.AZOTLU GÜBRELER
* Amonyum sülfat
* Amonyum nitrat (Kireçli ve saf amonyum nitrat) * Üre
AMONYUM SULFAT
* Beyaz renkli, toz şekere benzer,asit karakterli olduğu için,kireçli topraklarda güvenle kullanılır
* Gübrenin ağırlığının 1/5 oranında yani %21 oranında azot bitki besin maddesi vardır.
AMONYUM NiTRAT
* Piyasada kireçli ve saf olmak üzere iki şekilde satılmaktadır.
* Kireçli olanı, yaklaşık ağırlığının 'x oranında yani %26 saf azot bitki besin maddesi bulunur.
* Saf olan, ağırlığının 1/3 oranında yani %33 saf azot besin maddesi bulunur.
ÜRE
* Azot besin maddesi bakımından diğer azotlu gübrelerden daha zengindir. * Ağırlığının yarısına yakın %46 saf azot besin maddesi bulunur
* Üre gübresi toprağa atıldıktan sonra içindeki organik bünyeli azot toprakta kimyasal değişikliklere uğrayarak kısa zamanda bitkilerin kolayca faydalanabilecekleri bir hale gelir.
* Sonbahar gübrelemesinde kullanıldığı gibi, bitkilerin belirli gelişme dönemlerinde, ilkbaharda kullanılır.
* Üre toprağa verildikten sonra derhal toprağa karıştırılmalı. ( Azot kaybını önlemek için)
2. FOSFORLU GÜBRELER:
TRİPLE SÜPERFOSFAT
* Kirli beyaz veya gri renkli yuvarlak tanecikler halinde ekim ve dikimden hemen önce verilmeli ve tohum ve kök derinliğine kadar gömülmesini sağlamaktadır.
3. POTASYUMLU GÜBRELER
* Potasyum sülfat
* Potasyum klorür
POTASYUM SULFAT:
* Kirli beyaz renkli, küçük beyaz tanecikler halinde ağırlığının yarısı oranında %50 Potasyum besin maddesi bulundurur.
* Bütün bitki çeşitlerinde uygulanır.
POTASYUM KLORÜR
* Ağırlığının % 60 oranında Potasyum besin maddesi bulunur.
4.KOMPEZE GÜBRELER
* Birden daha fazla besin maddesini bir arada bulunduran gübrelerdir.
* Kompeze gübrenin içersindeki bitki besin maddeleri sırası ile azot, fosfor ve potasyumdur. Bu besin maddeleri yüzde olarak ifade edilir
DİAMONYUM FOSFAT
* Kompeze bir gübredir. Halk arasında "DAP" diye adlandırılır. 100 kg diamonyum fosfat gübresinde 18 kg saf azot ve 46 kg fosfor bulunur.
* iri ve kirli beyaz renkte granül tanecikler halindedir. Bu gübrenin bitkilere sonbaharda, ekim esnasında, tohum derinliğine ve bant halinde verilmesi en uygun verme şeklidir.
GÜBRELEMENiN KURALLARI
* Bitkilerin beslsnmesi için gerekli olan besin maddelerinin başında "AZOT, FOSFOR ve POTASYUM" gelir.
* Gerek ürünü beslemek için gerek toprak içine sızan sular önemli miktarlarda besin maddelerini vermek gerekir.
* Gübrelerden en iyi şekilde yararlanmak için, gübrenin toprağa verilme zamanını ve şeklini bilmek gerekir.
* Sadece kullanılan gübrenin çeşidini ve mjktarını bilmekle iş bitmez "EN UYGUN ZAMAN ve DOGRU" şekilde toprağa verilmesi gerekir.
GÜBRELEMENiN VERiLME ŞEKLİ
3. Serpme usulü verme yöntemi
4. Toprak içine verme yöntemi
5. Yaprakıara püskürterek verme yönetimi
6. Sulama suyuna katarak verme yöntemi
7. Ağaç gövdesine verme yöntemi
1- TOPRAK YÜZEYiNE VERME YÖNTEMi (SERPME)
* Bu yöntem tahıl ve çayır bitkileri gibi kısa, kök sistemi iyi gelişmiş ve toprağın her yanını kaplayan bitkilerde, verimli topraklarda i kolaylıkla çözülebilen azotlu gübrelerde, gübrenin çok ucuz olduğu durumlarda ve çok geniş alanların gübrelenmesinde kullanılır.
GÜBRENiN NAKLİ
- Plastik kovayı taşıyabileceğin miktarda gübre ile doldur.
Sol eline kovayı göbek hizasında tut. - Sağ elinle kovadan gübreyi avuçla.
GÜBRENİN UYGULANMASI
* Sağ kolunu omuzdan sağdan sola doğru sallarken; - Avucundaki gürenin çıkmasını sağla.
- Ileriye doğru yürürken bu işlemi devam ettir
- Aynı zamanda gözle gübrenin dağılımını kontrol et.
* Gübreleme işlemi bir kişi tarafından veya birden fazla kişiler tarafından saf düzen olarak yapılır.
2. TOPRAK İÇİNE VERME YÖNTEMİ
* Gübrenin toprak içine verilmesi değişik şekillerde olup bant, lokal olarak toprak içine, meyve ağaçlarının taç izdüşümü çevresinde açılan çukurlara, meyve ağaçları arasında açılan hendeklere doldurulur.
GÜBRENİN HALKA ŞEKLİNDE HENDEKLERE VERİLMESİ
- Ağacın taç izdüşümü esas olarak;
20-25 cm derinlikte, 40 cm genişlikte kürek, kazma veya belle, - Ağacı çevreleyen halka şeklinde hendek aç
- Açılan hendeklere saptanan oranda fosforlu ve potasyumlu gübreyi yeknasek olarak
dağıt.
- Üzerini toprakla kapat.
* Genç ağaçlarda uygulanır.
GÜBRENİN ÇUKURLARA VERİLMESİ
* Ağaç taç izdüşümü esas olarak; 20-25 derinlikte,
Metrekarede 2-3 çukur olacak şekilde, Kazma kürek yardımı ile kürek aç.
Açılan bu çukurlara saptanan oranda fosforlu veya potasyumlu gübre dök. Gübrenin üstünü toprakla kapat.
* Yaşlı ağaçlarda kullanılır.
GÜBRENİN AGAÇ ARASI HENDEKLERE VERİLMESİ
* Ağaç sıraları arasına ağaçlardan 1-1,5 metre uzaklıkta
- 25-30 cm derinlikten, 40 cm genişlikte kazma, kürekle hendekler aç.
- Açılan bu hendeklere saptanan oranda fosforlu veya potasyumlu gübreyi ver.
- Gübrenin üstünü toprakla kapat.
* Kısa gövdeli veya alçak taçlı ağaçlar için geçerlidir.
3- PÜSKÜRTME İLE VERME YÖNTEMİ
* Bu yöntem bitki besin maddelerinin belli konsantrasyondaki çözeıtilerin yaprakıara püskürtülerek verilmesidir.
* Püskürtme ile gübrelemede büyük alanlarda ilaçlama motoru seralarda işe el
pülverizatörleri kullanılır.
SERALARDA iç MEKAN SÜS BİTKİLERİNE PÜSKÜRTME İLE GÜBRELEME
- Fıçı içerisine suyu doldur. (100 Iitreyi baz alarak)
- Özel karışım sıvı gübresini (N.P.K) (uygulama dozu kutunun üzerinde belirtilmiştir)
saptanan oranda ölçekle suya karıştır.
- Pulverizatörün depo kapağını saat yönünün tersine çevirerek aç.
- Karışımı pulverizatörün içine kap yardımı ile doldur.
- Kapağını kapat ve püskürtme işlemini yapabilmesi hava basarak püskürtmeye hazır hale
getir.
Bitkilerin yaprak yüzeylerini en yüksek oranda ıslat. Genellikle yapraklarının alt yüzeylerine doğru püskürtme yap.
- Yapraklarının üst yüzeyleri mumsu bir tabaka ile kaplı olması besin maddelerinin
absorpsiyonlarını azaltmaktadır.
* Püskürtme işlemi sabah 10'dan önce, a~şam üzeri 16.00 'dan sonra; * Havanın kapalı ve sakin olduğu zamanda,
* Bitkilerin çiçeklenme dönemi olmadığı zaman - Olmasına dikkat et.
1. Sıvı Humuslu yeşil yapraklı bitki gübresi: * iç mekan süs bitkilerinde kullanılır.
* Yapraklarda rengin sarıya yönelmesi, küçülmesi, incelmesi, mürekkep yapraklarında daha az bölünmeler,
* Erken yaprak dökülmeleri,
* Sürgünlerde kısalma ve incelme, açmadan gecikme, meyvelerde küçük azot noksanlığını gösterir.
AZOT UYGULAMASI
- Bu taktirde bitki ve toprak analizine gidilmediğinde;
- 100 metrekare toprak yüzeyine 2 kg çeşitli azot~u gübre uygula.
- Tek ağaçlarda 600 gr
- Küçük ağaçlarda 300 gr
* Fosfor noksanlığında ( P )
* Yaprak ve iğne yapraklılarda yaprakların kırmızı yeşilden kahverengi yeşile kadar değişme gösterdiğinde
* Yaprak koyu siyahımsı bir renk aldığında ve donuklaştığında, küçülme, erken gösterdiğinde
* Sürgünler kısa ve ince, çiçekler az ve küçük olduğunda
POTASLI GÜBRE UYGULAMASI
* Meyvelerin küçük oluşu ve seyrek görüldüğünde
* Bitki genelde ince uzun form gösterdiğinde fosfor noksanlığını içerir.
FOSFOR UYGULAMASI
Bu durumlarda;
- Kumlu topraklarda 100 metrekare 2 kg
- Killi topraklarda 100 metrekare 2/4 kg çeşitli fosfor gübrelerinden uygula
Potas noksanlığı: ( K)
* Yaprak kenarları, yaprak damarlarının içleri ve aralara doğru sararmalar görülür. Bu renk değişimleri önce yaşlı yapraklarda görülür, yapraklar buruşur, yukarıya doğru kıvrılır ve yaprak formları bozulur.
* Mevsim sonlarına yaklaştıkça sürgün uçları ölür. * Bitkide çalımsı bir yapı oluşur.
* Çiçek tomurcukları az, meyveler küçük ve renkleri az zayıftır. Bu durumlarda
- Kumlu topraklarda 100 metrekare 2/8 kg
- Killi topraklarda 100 metrekare 8/15 kg potaslı gübre uygula
Kalsiyum Noksanlığı: ( Ca )
* Meristen dokuların büyümesini yavaşlatır
* Genç yapraklar deforme olur ve yaprak kenarlarında siyah ve kahverengi nerkozlar oluşur.
* Noksanlıktan zarar gören dokularda hücre duvarları eridiğinden buraları yumuşak bir yapı kazanır
Kök uçları jelatinleşir
GÜBRELEMENiN YAPILMA ZAMANI
Doğal gübreler ekim ve dikimden önce verilir ve toprağa karıştır.
- Gübreleme genelde ilkbaharda bitkinin hızlı büyüme periyoduna girdiği zaman; Yaz yağmurları ve sulama fazla olduğu yerlerde gübreleme iki defa yapılır.
- Fosfatı i gübreler kolay çözülebilir olduğu için ilkbaharda verilir. Bilhassa yapraklanmadan önce verilmeli.
- Yavaş ayrılan ve devamlı etki yapan fosfat gübreleri ( Thomas Fosfat) yılın herhangi bir ayında toprağa verilir.
- Kompoze gübreler ise, azot içerenler erken ilkbaharda, ikincisi ilkbahar sonlarında verilir.
Salon ve süs bitkilerinde,
- Kış sonu ve ilkbahar başlangıcında önce azot gübreleme uygun olur.
* Azot gübresini, bitkide çiçek oluşumunu takip etmek için fosfat ve potas gübreleme takip etmesi gerekir.
|
